پاسخ روابط عمومی به مطالب مندرج در مجله همشهری تندرستی در خصوص رژیم‌های معجره آسای دکتر کرمانی

دوستان و همکاران ارجمند،

با سلام
در راستای اطلاع رسانی بیشتر به اعضای محترم انجمن، متن پاسخ روابط عمومی به مطالب مندرج در مجله همشهری تندرستی مورخ 5/8/90 در خصوص رژیم‌های معجره آسای دکتر کرمانی و هم چنین متن مصاحبه مجله مذکور با رییس انجمن تغذیه ایران به شرح زیر ارائه می‌گردد:

در تاریخ 5/8/90 در نشریه پر تیراژ تندرستی همشهری، مطالبی با عنوان "همه رکورد های چاقی و لاغری ایران دست من است" به نقل از دکتر کرمانی و متن مصاحبه سردبیر مجله با وی در مورد رژیم‌های معجره آسای ایشان درج گردید.

واکنش انجمن تغذیه ایران به چاپ مطالب مذکور به شرح زیر می‌باشد:

جناب آقای حسین وحدانی
سردبیر محترم مجله تندرستی همشهری
با سلام و عرض احترام،

در تاریخ 5/8/90 مطلبی با عنوان "همه رکوردهای چاقی و لاغری ایران دست من است" در آن مجله به چاپ رسید که حاصل گفتگوی سردبیر محترم با جناب آقای دکتر کرمانی بود. انجمن تغذیه ایران ضمن ابراز خوشوقتی از توجه جناب‌عالی و همکاران محترمتان به موضوع تغذیه و رژیم درمانی موارد زیر را به استحضار می‌رساند که خواهشمند است در شماره بعدی آن مجله درج گردد:

- انجام مشاوره و ارائه خدمات تغذیه و رژیم درمانی نیاز به دانش و مهارت خاصی دارد که تنها دانش آموختگان رشته تغذیه قادر به کسب آن می‌باشند. به دانشجویان رشته پزشکی معمولاً تنها دو واحد اصول کلی تغذیه تدریس می شود و در دوران کارورزی آنان نیز هیچ دوره خاص تغذیه پیش بینی نشده است. با فرض گذراندن حتی یک ترم دروس تغذیه در دوره پزشکی، قابلیت‌های لازم جهت مداخله در امور تغذیه و رژیم درمانی به هیچ عنوان فراهم نمی‌گردد.

- بسیاری از موارد ذکر شده در متن گفتگو با اصول اولیه تغذیه صحیح تضاد بسیار دارد مانند طبیعی بودن ریزش مو در زمان رعایت رژیم‌های کاهش وزن، استفاده از شربت به جای آب در افراد با کمبود وزن، توصیه استفاده از توت خشک برای کلیه بیماران دیابتی و غیره.
- اظهاراتی مانند "دارا بودن 28 مطب در ایران" و "اعلام آمادگی افراد در سطح کشور برای اخذ نمایندگی برنامه‌های تغذیه‌ای" با هیچیک از اصول کار بالینی هم‌خوانی نداشته و بیشتر جنبه تجاری دارد.

- در حوزه علوم مختلف از جمله علم تغذیه تنها زمانی تجربه و کار عملی می‌تواند مفید باشد که همراه با کسب اصول و مبانی علمی رشته باشد. بنابراین، با آزمون و خطا و کسب تجربه نمی‌توان سلامت بسیاری از افراد را در معرض خطر قرار داد.

- اظهاراتی مانند "بنیانگذار تغذیه در ایران" یا "داشتن رکورد ایران جهت کاهش وزن " بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته و واقعیت ندارند.

- در متن به موضوعاتی مانند بسته شدن دفتری در وزارت بهداشت اشاره شده‌است که شرح آن خالی از واقعیت است به طوری که بسته شدن آن دفتر در وزارت بهداشت هیچ ارتباطی با عملکرد متخصص تغذیه ذکر شده در حوزه رژیم درمانی نداشته است.

- بر خلاف اظهارات ایشان محاسبه کالری مورد نیاز افراد احتیاج به فرمول‌های طولانی و پیچیده ندارد تا برای کارشناسان تغذیه دشوار باشد.

شایان ذکر است موارد ذکر شده نمونه هایی از متن گفتگوی مذکور می باشد که تنها به آنها بسنده شده است.
با تشکر
روابط عمومی انجمن تغذیه ایران

اقدامات انجمن در اینجا خاتمه نیافت. گزارش‌گر مجله همشهری تندرستی در حاشیه سومین کنگره چاقی با جناب آقای دکتر مجید حاجی فرجی ریاست انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور و رئیس انجمن تغذیه ایران مصاحبه ای انجام دادند که در آن مطالب بیشتری بازگو گردید.

در زیر متن کامل مصاحبه ایشان را می خوانید:

جناب آقای دکتر حاجی فرجی در طی چندین سال گذشته مباحث زیادی در مورد فعالیت غیرقانونی دکتر کرمانی مطرح بوده‌است. چرا تاکنون جلوی ادامه کار ایشان گرفته نشده است؟
این مسئله یک مسیر اجرایی دارد که من در آن دخیل نیستم و نمی‌توانم پاسخگوی دلیل اجرا نشدن قانون باشم ولی به شخصه اعتقاد دارم که قانون‌ها و ضابطه‌ها باید رعایت بشود. ما با شخص ایشان مشکلی نداریم و بر اجرای قانون تاکید می‌کنیم. سازمان نظام پزشکی در این مورد آیین‌نامه مشخصی دارد و بر اساس آن بخشنامه‌هایی هم صاد شده است که همه باید به آنها پایبند باشند.

در کنار تاکید شما بر غیرقانونی بودن فعالیت‌های دکتر کرمانی، آیا انتقادات علمی بر برنامه‌هایی که ایشان ارائه‌ می‌کنند وارد است؟
باز هم خواهش می‌کنم انتقادات انجمن را به شخص ربط ندهید، بحث ما ایشان یا شخص دیگری نیست. بحث عمل به آیین‌نامه سازمان نظام‌پزشکی است. در بحث تغذیه و رژیم‌درمانی، سیاست‌ها و آیین‌نامه‌های موجود می‌گویند متخصصان و کارشناسان تغذیه که دوره‌های مربوطه را به صورت تخصصی طی کرده‌اند می‌توانند در این کار دخالت کنند. هدف از وضع این سیاست‌ها این است که از یک سو دستورهای تغذیه‌ای بر اساس اصول علمی ارئه شود و از سوی دیگر‌ اگر توصیه‌های ارائه شده آثار و عوارضی برای مراجعان ایجاد کرد از نظر قانونی قابل پیگیری باشد. البته باز هم ما مدعی نیستیم اگر افراد دیگری یک روش یا متد تغذیه‌ای را ارائه دادند حتما غیرعلمی است. ولی به دلیل اینکه کارشناسان تغذیه دوره‌های مربوط به تغذیه و رژیم درمانی را به صورت تخصصی و زیر نظر متخصصان طی می‌کنند، آیین‌نامه‌های موجود دیگران را از ورود به این حوزه منع کرده‌اند. در صورتی که یک متخصص تغذیه مطب مشاوره‌ دایر کند، مردم می‌توانند مطمئن باشند که او دوره‌های مربوطه را گذرانده است. اما اگر برای مثال یک پزشک عمومی به صورت تجربی در حوزه تغدیه و رژیم‌درمانی فعالیت کرده باشد و واجد شرایط مندرج در آئین نامه نباشد با وجودی که ما برای این فرد احترام قائلیم اما فعالیت او بر خلاف آیین‌نامه است. حتی با وجودی که قانون به پزشکان عمومی اجازه می‌دهد سه عنوان تخصصی را روی تابلوی خود درج کنند، عنوان مشاور تغذیه‌ای مستثنی شده است. پزشکان عمومی یا متخصص در صورتی که تمایل به فعالیت در این حوزه داشته باشند باید ضوابط و دوره های مندرج در آئین نامه را رعایت کنند. اما در مورد مسائل علمی هم هر ادعایی که فردی مطرح می‌کند باید مستند به تحقیقات علمی باشد. حتی در صورتی که فرد بر اساس تحقیقات کاملا علمی هم فعالیت می‌کند باز هم نمی‌تواند به صورت قطعی در یک مورد نظر بدهد و نتایج تمام روش‌های موجود تقریبی است.

آقای دکتر، مباحث مربوط به آیین‌نامه‌ها و قوانین، معمولا در سطح متخصصان و کارشناسان امر مطرح است. شاید مردم عادی خیلی پیگیر قانونی بودن یا نبودن فعالیت دکتر کرمانی نباشند. به همین دلیل ایشان مراجعه‌کنندگان زیادی دارند و بسیاری از آنها راضی هستند. تا به حال هم شنیده نشده که شاکی خصوصی داشته باشند. اما اگر ایرادات علمی به برنامه‌های تغذیه‌ای دکتر کرمانی وارد است شاید بهتر باشد مردم را از آنها آگاه کنید.
من صلاح نمی دانم که در مورد یک شخص خاص نظر بدهم. در کارهای مبتنی بر مستندات علمی هم بین متخصصان اختلاف نظر وجود دارد به همین دلیل بحث ما در مورد ایرادات علمی برنامه‌های ایشان نیست. اما تعداد مراجعان یا داشتن و نداشتن شاکی خصوصی نمی‌تواند ملاکی برای درستی برنامه‌ای که یک نفر ارائه می‌دهد باشد. برنامه‌های تغذیه و رژیم‌درمانی در مراجعین سرپایی کارهای اورژانسی‌ای نیستند و خطرات بالقوه‌ای ندارند که افراد به دلیل نتیجه نگرفتن از آنها به جایی شکایت کنند. برای مثال نوع کار با حساسیتی که کار یک جراح دارد متفاوت است. در فرهنگ ما این موضوع جا نیافته است که در مواردی که خطری فرد را تهدید نمی‌کند، شکایت طرح شود. به همین دلیل بنا را باید بر آن گذاشت که مردم به متخصصانی مراجعه کنند که با نام خود صاحب مجوز مشاوره تغذیه و رژیم‌درمانی باشند. هیچکس به این دلیل که در این حوزه تجربه‌ای دارد نمی‌تواند با پروانه شخص دیگری فعالیت کند. در واقع خطاب من به مردم است که از آنها می‌خواهم با تحقیق و اطمینان کافی متخصص مورد نظر خود را انتخاب کنند. صرف درج عنوان مشاوره تغذیه‌ای و رژیم‌درمانی بر روی یک تابلو نباید ملاک انتخاب باشد؛ ابتدا باید تحقیق کنند و از تخصص فرد مطمئن شوند. دانشکده‌های تغذیه بهترین مرجعی هستند که در شهرستان‌های مختلف افراد می‌توانند مراجعه و با پرس‌وجو متخصص مورد نظر خود را انتخاب کنند. حتی بین خود متخصصان تغذیه گرایش‌های مختلفی وجود دارد؛ برای مثال فردی که بیماری کلیوی دارد بهتر است به متخصص تغذیه‌ای مراجعه کند که در این مورد تجربه دارد. یا متخصصان تغدیه‌ای وجود دارند که در حوزه بیماری‌های قلب و عروق فعالیت می‌کنند. به ویژه تاکید دارم مردم به افرادی که هیچ تخصصی در حوزه تغذیه و پزشکی ندارند مراجعه نکنند. برای مثال کسانی هستند که در باشگاه‌های ورزشی، سالن‌های زیبایی و مراکز پوست، بدون هیچ تخصصی، در این حوزه فعالیت می‌کنند و مراجعه به آنها باعث اتلاف وقت و هزینه می‌شود و پس از مدتی مراجعه‌کننده به نتیجه دل‌خواه خود نمی‌رسد، سرخورده و ناامید می‌شود و دیگر انگیزه و آمادگی برای ادامه راه ندارد. به همین دلیل مردم بهتر است برای دریافت برنامه‌های تغذیه و رژیم درمانی به کارشناسان و متخصصان در سه گروه مراجعه کنند؛ کسانی که رشته تحصیلی آنها تغذیه بوده است، پزشکانی که در زمینه تغذیه تحصیل کرده‌اند و پزشکانی که در رشته‌هایی مانند غدد و متابولیسم یا گوارش، تخصص یا فوق‌تخصص گرفته‌اند و می‌توانند در زمینه‌های مربوط به رشته خود مشاوره تغذیه‌ای بدهند؛ البته متخصصان گروه سوم هم امروزه همکاری بسیار نزدیکی با متخصصان تغذیه دارند و مواردی را به آنها ارجاع می‌دهند.

به عنوان سوال آخر، آیا تا به حال شما مراجعانی داشته‌اید که به دلیل نارضایتی و نتیجه نگرفتن از برنامه‌های تغذیه‌ای دکتر کرمانی به شما مراجعه کرده باشند؟
بله مواردی بوده است ولی این مسئله مختص ایشان نیست؛ در بین متخصصان تغذیه هم ممکن است این اتفاق رخ دهد. حتی ممکن است شخصی به خود من هم مراجعه کند و پس از دو ماه برنامه را رها کند بعد هم نزد متخصص دیگری برود. در این موارد نمی‌شود تقصیر را گردن متخصص انداخت. هیچکس با یک یا دو ماه پیگیری یک برنامه، به نتیجه دل‌خواه خود نمی‌رسد. به هر حال نمی‌توان در مورد این مسائل به راحتی قضاوت کرد. باید دید آیا برنامه ارائه شده، مبتنی بر مستندات علمی بوده است و آیا فرد به این برنامه پایبند بوده یا نه؟ ولی در مواردی ، افراد زمان طولانی‌ای را صرف اجرای یک برنامه تغذیه‌ای می‌کنند ولی باز هم به نتیجه نمی‌رسند. درحالی که در ابتدا نتیجه خیلی خوب داده است ولی با گذشت زمان به وزن اولیه بازگشته‌اند و در مواردی حتی با افزایش وزن نسبت به وزن اولیه مواجه شده‌اند. این اتفاق در مرود هر رژیمی می‌تواند رخ دهد؛ در ابتدا افراد برای اجرای یک برنامه تغذیه‌ای شوق و ذوق دارند و به آن عمل می‌کنند ولی برنامه‌ای پایدار است که با توصیه‌های موکد برای تحرکات بدنی، در نظر گرفتن تداخل‌های دارویی و توجه به سبک زندگی فرد و در صورت لزوم تغییر آن همراه باشد. رژیم تغذیه‌ای باید با الگوی غذایی خانواده هماهنگ باشد.در بسیاری از موارد فرد نباید مجبور شود جدا از دیگران رژیمی را که مناسب افراد بیمار است رعایت کند. افراد حتی اگر بتوانند مدتی چنین رژیمی را رعایت کنند در نهایت خسته خواهند شد. گاهی حتی لازم است سبک زندگی کل خانواده اصلاح شود تا یکی از اعضای آن بتواند به نتیجه دل‌خواه خود برسد. در مواردی فرد به روانشناس معرفی می‌شود چرا که آمادگی لازم برای اجرای برنامه‌ها را ندارد. تمام این توصیه‌ها باید به صورت تخصصی ارائه شوند و برای همین ما بر اجرای قانون تاکید داریم. ولی باز هم تاکید می‌کنیم ما با شخص خاصی مشکلی نداریم. بحثی که مطرح است در مورد مسائل علمی و به‌ویژه قانونی فعالیت و ادعاهای افراد است. طبق قانون سازمان نظام پزشکی هر فردی که با نام خود مجوزی دریافت می‌کند تنها در یک محل می‌تواند خدمت کند. داشتن نمایندگی معنا ندارد. نمایندگی‌های ایشان در سراسر کشور ممکن است در قالب دفاتر کارشناسان تغذیه باشد که به نظر من این کار هم خطاست. هر کارشناس یا متخصص تغذیه ای که با نام خود مجوزی دریافت می‌کند، مسئول مشاوره ها و توصیه های رژیمی خود است و حق ندارد با پروانه خودش برنامه غذایی شخص دیگری را ارائه کند.
امید است همکاران گرامی به نکاتی که در پاراگراف پایانی اشاره شد دقت نمایند تا موجبات سوء استفاده برخی افراد نشوند.
"به یاد داشته باشیم که رفتار هر تغذیه دان و رژیم شناس در جامعه به عنوان شخصیت این قشر نمود پیدا خواهد کرد".
با سپاس
هیئت مدیره انجمن تغذیه ایران